Van Visie naar Verandering: Hoe Geloof en Compassie Coaching Succesvoller Maken

Heb je weleens ervaren dat iemand onvoorwaardelijk in je geloofde? Niet in wat je deed of kon, maar gewoon in jou als persoon. Aanwezigheid die niet alleen aanmoedigend was, maar je ook liet voelen: ik ben oké, hoe dan ook. Ook als het niet lukt.

Wat heeft dat toen voor jou gedaan?

Wat heeft dat voor jouw groei gedaan?

En voor wie ben JIJ die persoon?

Als coach. Als mens?

In dit artikel verken ik het belang van geloof—zowel in de ander als in jezelf. We kijken naar hoe dit geloof kan dienen als fundament voor coaching. Daarnaast bespreek ik een fascinerende theorie die licht werpt op het belang van compassie. Tot slot uiteraard praktische tips die je direct kunt toepassen in jouw coachingpraktijk.

Geloof als Drijvende Kracht

We geloven als mensheid al eeuwen. In goden, in instituten, in regels. Iedere keer wanneer ik de kerk binnenloop waar ik als kind vaak kwam, voel ik het weer: dat gevoel van ontzag. De prachtige schilderijen, de gewelven, de beelden—ze brengen me tot stilte. Een nederig gevoel kruipt in mijn onderbuik. Een kuchje dat door de galmende gewelven echoot, bevestigt het alleen maar: ik ben niet de enige die dit zo ervaart. Duizenden voor mij hebben zich ook zo gevoeld. Eén drijvende kracht maakte dit allemaal mogelijk: geloof. Niet religie, maar het geloven in iets.

Geloof bouwt kathedralen. Geloof laat mensen boven zichzelf uitstijgen. Geloof in zichzelf en in anderen. Als je gelooft in iets, kun je alles. Als je samen gelooft in iets, kun je nog veel meer. Dit is de kracht van geloof. Van als er in je geloofd wordt. Van geloven in iemand.

Maar wat houdt geloven in een ander eigenlijk in?

Geloven in de ander is geen kwestie van vertrouwen. Het gaat niet om denken dat iemand een taak kan volbrengen. Nee, het gaat om zien wat zij zelf even niet kunnen zien: hun intrinsieke waarde als mens. Dit geloof geeft de ander de kracht om door te zetten, om te gaan voor wat ze willen, en om weer in zichzelf te geloven. Dit soort geloof is geworteld in compassie. Het begint bij het hart. “Het is al oké, omdat jij oké bent”. Het is pure liefde.

Vertrouwen is dus iets anders. Als ik zeg, “Ik denk dat jij het kan,” begin ik in mijn hoofd. Ik schat in dat jij vaardig genoeg bent om de uitdaging waar je voor staat tot een goed einde te brengen. Dat vertrouwen is fijn. Maar het is nog steeds gericht op het behalen van een resultaat. En eerlijk gezegd, we focussen ons al veel te veel op resultaten. Ook als coaches.

De Essentie van Compassie

Maar, is de context van coaching of leidinggeven niet juist dat je resultaten moet behalen? We moeten toch mensen helpen veranderen?

Zeker, resultaten zijn belangrijk. Daar kunnen we niet omheen. Maar als coach heb je wél invloed op de manier waarop je die resultaten nastreeft. Richard Boyatzis introduceert een krachtig onderscheid in zijn Intentional Change Theory: resultaatgerichtheid versus coachen met compassie. Laten we eens kijken hoe dit in de praktijk werkt.

Het begint bij Visie

Verandering begint bij visie. Het is een zin die zo uit een managementboek zou kunnen komen. Maar wat bedoelen we daar nu echt mee? Vaak zien we visie als een duidelijke mening over wat je wilt bereiken en hoe je dat gaat doen. Dit is een goede start, maar wat we vaak doen is die visie vertalen naar abstracte doelen. “Als coach moet ik veel aandacht besteden aan mijn marketing, want dat levert klanten op.” “Ik wil binnen een jaar een succesvolle praktijk.” “Ik ga mensen helpen transformeren met mBIT coaching.” Mooie doelen, dat zeker, maar zijn ze nuttig als visie?

Om dat te bepalen, moeten we visie breder bekijken. Richard Boyatzis definieert visie als: het beeld dat je hebt van je ideale zelf, inclusief je ideale toekomst, je hoop en je dromen.

“At the center of the concept of vision is that the desired images of the future, or a hoped-for future, helps create, or remind people about their sense of purpose. Deeper than goals or strategy, vision can provide a sense of mission.”

Visie gaat dus dieper dan een abstract doel. Het is een toekomstig ideaal beeld van jezelf, in lijn met je aspiraties, waarden en zelfbeeld.

Boyatzis noemt het ook wel ‘de droom’. Visie omvat:

• een gewenst positief toekomstig beeld van jezelf;
• emotionele lading (de hoop op die toekomst);
• je kernidentiteit en waarden.

De mBrainers onder ons herkennen hierin hoofd, hart en buik. Visie is trouwens niet hetzelfde als het beeld dat je hebt van hoe je denkt dat het hoort. Te vaak nog baseren we ons gewenste zelfbeeld op de mening van anderen, culturele conditionering, en overtuigingen. In plaats van onze ideale zelf, creëren we dan een beeld van hoe we denken dat we zouden moeten zijn. Je kunt je voorstellen dat dit niet werkt op de lange termijn.

De juiste context voor werken 1-op-1 en in teams is dus de droom, het ideale zelf als visie. Het hart. Niet hoe we denken dat het hoort te zijn. Alleen zo kunnen we duurzaam en intrinsiek gemotiveerd de juiste verandering maken.

PEA en NEA: Het Geheim van Emotionele Aantrekkers

Bij het werken aan deze visie spelen emoties een cruciale rol. Richard Boyatzis introduceert de concepten van de Positieve Emotionele Attractor (PEA) en de Negatieve Emotionele Attractor (NEA). Dit zijn psychofysiologische toestanden die bepalen hoe we denken, voelen en ons gedragen.

• De PEA is een toestand die geassocieerd wordt met positieve emoties, zoals hoop, vreugde, en optimisme. Wanneer iemand in de PEA verkeert, worden delen van het brein geactiveerd die creativiteit, openheid en sociale verbondenheid bevorderen. Dit is de staat waarin mensen hun ideale zelf het beste kunnen visualiseren en waarin duurzame, positieve verandering het meest waarschijnlijk is.
• De NEA, aan de andere kant, is gekoppeld aan negatieve emoties zoals angst, bezorgdheid, en verdriet. Deze toestand triggert overlevingsmechanismen in ons brein, wat leidt tot verhoogde alertheid en focus, maar vaak ten koste van creativiteit en langetermijndenken. Hoewel de NEA soms nuttig kan zijn om urgentie te creëren, kan te veel tijd in deze staat leiden tot uitputting en een focus op overleven in plaats van bloeien.

Het is belangrijk om een balans te vinden tussen PEA en NEA. Te veel PEA kan leiden tot onrealistisch optimisme, terwijl te veel NEA kan leiden tot stagnatie en stress. Als coach is het jouw taak om cliënten te helpen de PEA te activeren wanneer ze hun visie ontwikkelen en hun ideale zelf visualiseren.

De Impact van Relaties

Wat helpt is ons omringen met mensen die onze idealen en waarden delen. Ook het opzoeken van mensen die al positieve gevoelens ervaren, die al in de PEA zitten, is krachtig. Positiviteit is namelijk besmettelijk. We passen ons aan aan de emoties van anderen—het is bewezen.

Hier ligt een grote verantwoordelijkheid voor jou als coach. Jij moet zelf in die positieve staat zijn. Jij moet PEA zijn. Dit betekent niet dat je altijd maar blij moet zijn. Het gaat om het ervaren van emoties die bijdragen aan welzijn. Compassie bijvoorbeeld. Het gaat om oprecht geloven in de ander. Het is dus ook meteen een oproep aan jou om je te omringen met anderen die in je geloven, die je positiviteit brengen.

En hoe coach je dat dan?

Als coach is het jouw taak om een omgeving te creëren waarin je cliënten zichzelf kunnen zijn en hun ideale zelf kunnen verkennen. Dit betekent een diepgaand geloof in hun potentieel opbrengen en een commitment om vanuit compassie te werken om zo de ander te helpen in de juiste gemoedstoestand (PEA) te komen.

De context moet vervolgens altijd een visie zijn van het ideale zelf, gebaseerd op kernwaarden en identiteit. In de mBraining Master Coach-opleiding besteden we hier veel aandacht aan: hoe je dit kunt doen in het autonome zenuwstelsel van jezelf en van anderen. Vanuit die veiligheid kun je beginnen met het verkennen van het ideale zelf in de context van problemen.

Er zit vaak een verschil tussen het ideale zelf en het huidige zelf. Vanuit de Positieve Emotionele Attractor (PEA) kun je met iemand werken om dat verschil stap voor stap te overbruggen. Je brengt iemand in een staat waarin hij/zij creatiever wordt, waarin positieve emoties zichzelf versterken, en waarin geloof en hoop op het bereiken van de droom groeien. Je koppelt zo meteen een versterkende stemming aan het probleem, waardoor dat probleem vaak veel minder groot lijkt.

Je hebt jouw methodieken, jouw ervaring, en jouw inzicht. From here it’s up to you. Je zult ook jouw creativiteit moeten aanspreken, jezelf reguleren, meedromen, en jouw positieve emoties versterken.

Terug naar het Begin

Geloven in de ander is geen kwestie van vertrouwen. Het gaat erom dat je iets ziet wat zij misschien tijdelijk niet zien: hun intrinsieke waarde als mens. Geloven in de ander is voelen: jij mag er zijn. Dat alleen al is de kracht, het gevoel dat nodig is om door te zetten, om ervoor te gaan, en om weer in zichzelf te geloven. Dit geloof in de ander is gebaseerd op compassie. Het begint bij het hart. Het is al oké, omdat jij oké bent. Het is pure liefde.

Er is geen sterkere positieve emotie dan dat.

Oprecht geloven in iemand is niet altijd makkelijk. Vooral niet als mensen er een potje van maken of onaangenaam zijn. Het vraagt dat je de tijd neemt om zelf even te verbinden met je hart. Dat je moeite doet voor die ander.

Je kunt bijvoorbeeld de ademhalingsoefening doen die ik hier beschrijf. Maar het belangrijkste is dat je vanuit volledige compassie het contact ingaat. Wat er ook gebeurt. Compassie is niet altijd zacht en lief. Soms is compassie de waarheid zeggen, confronterend zijn, ontroeren of pijn veroorzaken. Maar compassie kun je voelen. En dan volgt het gedrag vanzelf.

Als iemand zich krachtiger voelt, zal hij zich krachtiger gedragen waar het nodig is. Als iemand zich liefdevoller voelt, zal hij zich liefdevoller gedragen. Zo simpel is het. En hoe vaker iemand zich op een bepaalde manier voelt, hoe makkelijker het gaat zijn.

Dus voordat je met iemand in contact gaat, maak even verbinding met compassie. Geloof in de ander. En geloof net zo hard in jezelf.Want jouw geloof kan het vonkje zijn dat hun vlam weer doet oplaaien.